İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI
Versay Antlaşmasıyla eli kolu bağlanmış olan Almanya, Hitler’in lideri bulunduğu Nazi Partisi’nin 1933′de iktidara gelmesi üzerine bu antlaşmadan kurtulma yollarını araştırdı Ruhr bölgesindeki kapitalistlerin desteğini gören bu parti, iktidara gelir gelmez silahsızlaştırılmış olan bu bölgeyi ele geçirdi. Bu hareket karşısında Fransa ve İngiltere’nin hareketsiz kalması cesaretlerini arttırdı. 21 Mart 1938′de Avusturya’ya girip burayı Almanya’ya eklediler (Anschluss). Bu olay üzerine Çekoslovakya’nın Südet bölgesinde yaşamakta olan Almanlar da Almanya’yla birleşmek istediler. Münih’te Fransız, İngiliz ve İtalyan başbakanları Hitler’e boyun eğerek, Çekoslovakya’yı Südet topraklarını Almanya’ya bırakmaya zorladılar; ama sadece bununla yetinmeyen Almanya kısa bir süre içinde bütün Çekoslovakya’ya savaşsız egemen oldu. Batı demokrasilerini kararsız, hazırlıksız gören ve 23 Ağustos 1939′da Sovyet Rusya ile bir saldırmazlık anlaşması imzalayan Nazi Almanyası 1 Eylül 1939′da Polonya’ya saldırdı. 3 haftada bütün Polonya’yı ele geçirdi.
Artık, bekleme ve kararsızlık politikasının Hitler’in ve partisinin saldırganlığını büsbütün arttırdığını anlayan Fransa ve İngiltere, Almanya’ya savaş ilan ettiler (3 Eylül 1939). Fakat, iki taraf da 1939 kışından 1940 Mayısına kadar kuvvetli istihkam hatlarının gerisine çekilerek beklediler. Almanlar bundan sonra, 1940 yılının Nisan ayında, Danimarka ve Norveç’i çiğneyerek bu ülkeleri boyunduruk altına aldılar. Daha sonra Hollanda’ya giren Alman orduları, Belçika’yı da ele geçirdiler. En sonunda Fransa’yı da çiğnediler. 14 Haziranda Nazi orduları Paris’e girdi. Almanlar Avrupa üzerindeki egemenlikleri, 1940′dan 1942′ye kadar sürdü. Ama bu zaman içinde, Nazi boyunduruğuna düşen ülkelerdeki yurtseverler çeteler kurarak savaşıyorlardı. Hitler 21 Haziran 1941 günü, artık gücünün yüksek noktasına eriştiğine inanarak, Finlandiya, Macaristan ve Romanya’nın da yardımıyla, Sovyet Rusya’ya saldırdı. 3 ay boyunca Alman orduları yıldırım gibi ilerleyerek, Baltık ülkelerini, Ukrayna’yı, Beyaz Rusya’yı ele geçirdiler. Leningrad’a saldırdılarsa da giremediler. Nazi ordularının ilerleyişi Moskova önünde kırıldı.
Fransa’nın istilası sırasında Musslini’nin diktatörlük ettiği faşist İtalya, Almanya ile birlik olmuştu. 27 Eylül 1940 tarihinde de Japonya bu birliğe katıldı; Siyam’a kuvvetle boyun eğdirerek, Doğu Kamboçya’yı ve Las’un bir parçasını ele geçirdi ve 18 Aralık 194rdeyaptığı bir baskınla Pearl Harbur’deki Amerikan donanmasını yakıp batırdı. Daha sonra Japonya sırasıyla Hong Kong’u, Malezya’yı, Singapur’u aldı. Bunun üzerine Amerika’nın İngiltere ve Fransa’nın yanına geçmesiyle savaş, dünya ölçüsünde genişledi. Alman ilerleyişi 1942′den sonra duraklamaya başladı. Nazi orduları ilk yenilgiye Elalemeyon’de uğradılar. Montogmery’nin komutasındaki İngiliz kuvvetleri, Rumeli komutasındaki Nazi ordularını püskürttü. Alman orduları ikinci büyük bozguna Stalingrad önünde uğradılar. Burada Nazi orduları başkomutanlarıyla birlikte Sovyetlere esir düştü (12 Mayıs 1943). Bundan sonra Almanlar için bütün cephelerde gerileme devri başladı. 6 Haziran 1944′de General Eisenhwer komutasındaki Amerikan İngiliz kuvvetleri Fransa’ya çıkartma yaptı, 19 Ağustosta Paris halkı Almanlara karşı ayaklanarak, Leclerc tümeninin yardımıyla bunları Fransa’nın başkentinden kovdu. Almanlar, 1944 sonunda sn bir taarruza kalktılarsa da, çok çetin savaşlardan sonra bozguna uğradılar. Bir yandan da Varşva’yı ‘ kurtaran Sovyet orduları Doğu Prusya’yı ele geçirip Silezya üstünden, Berlin’e doğru ilerlediler, öte yandan İngiliz orduları, kuzey Almanya’da Hamburg’a kadar ilerlemiş, Amerikalılar Elbe’ye varmışlardı. Sovyetler Birliği ile A.BJ3 askerleri Saks eyaletinde birleştiler. Bundan sonra Almanya kayıtsız şartsız teslim oldu. İtalya zaten daha önce de içinden çökmüştü. Faşizme karşı ayaklanan İtalyan yurtseverleri, Musslini’yi devirmişler ve kurşuna dizerek ayaklarından asmışlardı. Doğu’da Japonya ise, Birmanya’da Çinliler ve İngilizler karşısında bozguna uğradı. Zamanki Amerika Cumhurbaşkanı Truman’ın emriyle Hirşima ve Nagazaki şehirlerine ilk atom bombasının atılması üzerine, bu şehirlerde yüz binlerce insan öldü. Bu sırada Sovyetler’in de Mançurya’yı ele geçirmeleri üzerine, Japonya 2 Eylül 1945′de kayıtsız şartsız teslim olmayı kabul etti. Böylece 20 milyon insanın hayatına, koca ülkelerin yanıp kül olmalarına mal olan II. Dünya Savaşı sona erdi.