LOZAN ANTLAÅžMASI
Türkiye’nin KurtuluÅŸ Savaşırından sonra Mudanya Mütarekesi ile kazandığı askeri bağımsızlığı siyaset, hukuk ve ekonomi alanlarında da bağımsızlık ile bütünleyen antlaÅŸma. Müttefiklerin 28 Ekim 1922 tarihli, çaÄŸrısını kabul eden Ankara hükümetinin Ä°smet (Ä°nönü) PaÅŸa baÅŸkanlığında gönderdiÄŸi heyetle Ä°ngiliz, Fransız, Ä°talyan, Japon, Yunan, Romen, Sırp, Hırvat, Sloven delegasyonları arasında Ä°sviçre’nin Lozan (Lausanne) ÅŸehrinde 24 Temmuz 1923′de imzalanmıştır. 20 Kasım 1922′de baÅŸladıktan sonra 4 Åžubat 1923′de kesilen ve 23 Nisan 1923′de tekrar baÅŸlayan görüşmelere, antlaÅŸmayı imzalayan devletler dışında, kendilerini ilgilendiren meseleler tartışılırken 20′ye yakın devlet katılmıştır Sevr antlaÅŸmasını tamamen hükümsüz bırakan bu antlaÅŸma, 143 madde ile 17 ekten meydana gelir ve Türkiye’nin ulusal sınırlarını tespit ve Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nu resmen tasfiye eder; Türkiye’nin BoÄŸazlar üzerindeki egemenliÄŸini saÄŸlar; Osmanlı Devletinin borçlarını imparatorluktan ayrılan uluslara dağıttıktan sonra Türkiye’nin üzerine aldığı kısmın ödenmesini bir plana baÄŸlar ve kapitülasyonlar kaldırılır . Bu esaslar içinde Trakya sınırı Mudanya mütarekesine, Suriye sınırı Ankara antlaÅŸmasına uygun olarak çiziliyor; Ege’de Midilli, Sakız, Sisam adaları Yunanistan’a kalırken, Bozcaada ve Ä°mroz Türkiye’nin oluyordu. Lozan antlaÅŸması, Ä°stanbul ve Çanakkale boÄŸazlarının Türkiye tarafından silahlandırılamayacağını öngörmüşse de bu kaydın ilerde Montrö antlaÅŸmasıyla kaldırılmasını hazırlamış siyasi bir zaferdir.